Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, sản phẩm STEM THCS đã không còn xa lạ với học sinh. Tuy nhiên, để tạo ra một sản phẩm không chỉ “đẹp mắt” mà còn “đúng chất STEM” và có tính ứng dụng cao là điều không phải ai cũng rõ. Cùng inteX tìm hiểu xem sản phẩm STEM THCS là gì? Học sinh cần hiểu gì trước khi làm? trong bài viết dưới đây.
1. Sản phẩm STEM THCS là gì?
Sản phẩm STEM cấp Trung học cơ sở là kết quả của việc ứng dụng kiến thức liên môn: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Math (Toán học) để tạo ra một thiết bị, mô hình giải quyết vấn đề thực tế.
Khác với các sản phẩm mỹ thuật chỉ chú trọng vẻ ngoài, sản phẩm STEM đòi hỏi tính vận hành và nguyên lý khoa học. Đây chính là nền tảng để học sinh bước đầu làm quen với nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp.
2. Tiêu chí của một sản phẩm STEM cấp Trung học cơ sở đạt chuẩn
Để được đánh giá là một dự án STEM đúng nghĩa, sản phẩm của bạn cần đáp ứng các tiêu chuẩn sau:
- Tính liên môn: Phải áp dụng ít nhất 2 lĩnh vực trở lên (Ví dụ: Dùng kiến thức Vật lý để thiết kế cấu trúc và Toán học để tính toán tỉ lệ).
- Giải quyết vấn đề: Sản phẩm ra đời để làm gì? Nó có giúp ích cho việc học tập, bảo vệ môi trường hay hỗ trợ sinh hoạt không?
- Vật liệu an toàn, tiết kiệm: Ưu tiên linh kiện tái chế hoặc các loại vật liệu dễ tìm, rẻ tiền.
- Sự sáng tạo và cải tiến: Không chỉ dừng lại ở việc làm theo mẫu, sản phẩm cần có sự đổi mới về tính năng hoặc hiệu suất.
3. Học sinh cần hiểu gì trước khi thực hành làm sản phẩm?
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tư duy chính là điểm khác biệt giữa một “người thợ làm theo” và một “nhà sáng tạo”.
3.1. Hiểu rõ quy trình thiết kế kỹ thuật (EDP)
Trước khi làm, bạn phải nắm rõ vòng lặp: Xác định vấn đề – Nghiên cứu kiến thức nền -Thiết kế giải pháp – Chế tạo mẫu thử – Thử nghiệm và cải tiến. Nếu sản phẩm hỏng ở bước thử nghiệm, đó không phải thất bại mà là cơ hội để cải tiến.
3.2. Nắm vững kiến thức nền (Lý thuyết liên môn)
Mọi sản phẩm STEM đều phải giải thích được bằng khoa học. Bạn không thể làm một máy lọc nước nếu không hiểu về nguyên lý thẩm thấu, hay không thể làm cánh tay robot nếu chưa biết về áp suất chất lỏng.
3.3. Kỹ năng lựa chọn vật liệu và tối ưu hóa chi phí
Thay vì dùng những linh kiện đắt tiền, một sản phẩm STEM xuất sắc thường ưu tiên các vật liệu tái chế hoặc vật liệu giá rẻ nhưng mang lại hiệu quả tương đương.
-
Tận dụng: Vỏ chai nhựa, bìa carton, ống hút, linh kiện cũ…
-
Lập bảng dự trù: Liệt kê những thứ cần mua và những thứ có thể xin/tận dụng để kiểm soát ngân sách phù hợp với lứa tuổi học sinh.
3.4. Kỹ năng an toàn và làm việc nhóm
Sử dụng thành thạo các dụng cụ (dao rọc giấy, súng bắn keo, mạch điện. Biết cách phân chia công việc: người viết báo cáo, người thiết kế, người lắp ráp.
Tìm hiểu thêm: Sản phẩm STEM cho học sinh THCS thuộc khối Khoa học tự nhiên
4. Gợi ý Top những sản phẩm STEM phù hợp cho học sinh THCS
Dưới đây là các ý tưởng được phân loại theo độ khó và lĩnh vực dễ dàng lựa chọn:
4.1. Máy lọc nước mini – Vận dụng kiến thức Hóa học & Sinh học
- Vấn đề giải quyết: Xử lý nước mưa hoặc nước sinh hoạt bị đục.
- Kiến thức: Cách sắp xếp các lớp vật liệu (thạch anh, than hoạt tính, cát) để loại bỏ tạp chất.
- Độ khó: 2/5 (Phù hợp lớp 6, 7).
4.2. Cánh tay robot thủy lực – Ứng dụng Vật lý lớp 8
- Vấn đề giải quyết: Thay thế con người nâng hạ vật nặng trong môi trường độc hại.
- Kiến thức: Định luật Pascal về sự truyền áp suất chất lỏng thông qua hệ thống xi-lanh và ống dẫn.
- Độ khó: 4/5 (Cần sự tỉ mỉ trong lắp ráp).
4.3. Thùng rác thông minh – Kết hợp Tin học & Công nghệ
- Vấn đề giải quyết: Tránh tiếp xúc trực tiếp với nắp thùng rác để ngăn ngừa vi khuẩn.
- Kiến thức: Sử dụng cảm biến siêu âm và lập trình Arduino cơ bản để điều khiển động cơ servo mở nắp.
- Độ khó: 5/5 (Dành cho học sinh yêu thích lập trình).
TÌm hiểu thêm: Hướng dẫn cách làm sản phẩm STEM cho học sinh THCS
Kết luận:
Sản phẩm STEM THCS không chỉ là một bài tập thực hành. Mà là hành trình giúp các bạn học sinh bước ra khỏi lý thuyết để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu rõ bản chất, tiêu chí và những bước chuẩn bị quan trọng trước khi bắt tay vào sáng tạo. Một sản phẩm STEM thành công nằm ở sự sáng tạo và tính ứng dụng trong cuộc sống.
