Trong lộ trình đổi mới giáo dục, ngày hội STEM đã trở thành hoạt động ngoại khóa không thể thiếu. Tuy nhiên, làm thế nào để tổ chức một ngày hội vừa mang tính chuyên môn cao, vừa sôi động mà lại tối ưu chi phí. Có lẽ đây là bài toán khiến nhiều thầy cô trăn trở. Cùng inteX tìm hiểu cách tổ chức ngày hội STEM cho trường THCS hiệu quả trong bài viết dưới đây.
1. Ý nghĩa của việc tổ chức ngày hội STEM đối với trường THCS
Tổ chức ngày hội STEM không chỉ đơn thuần là một buổi triển lãm. Mà nó mang lại những giá trị cốt lõi cho cả học sinh và nhà trường:
- Đánh thức tiềm năng sáng tạo: Học sinh THCS đang ở độ tuổi tò mò về thế giới. STEM giúp các em chuyển hóa những công thức khô khan thành những sản phẩm hữu hình.
- Phát triển kỹ năng thế kỷ 21: Thông qua việc làm dự án, học sinh được rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện và khả năng thuyết trình trước đám đông.
- Kết nối liên môn thực tế: Đây là cơ hội để các tổ bộ môn Toán, Lý, Hóa, Sinh, Tin học phối hợp. Giúp học sinh hiểu rằng tri thức là một khối thống nhất.
- Nâng cao vị thế nhà trường: Một ngày hội chỉn chu là minh chứng rõ nhất cho sự năng động, đổi mới trong phương pháp giảng dạy của nhà trường với phụ huynh và cộng đồng.
2. Quy trình 5 bước tổ chức ngày hội STEM hiệu quả, chuyên nghiệp
Để một ngày hội STEM có sức lan tỏa, nhà trường cần có lộ trình chuẩn bị từ sớm. Dưới đây là 5 bước chi tiết:
2.1. Bước 1: Thành lập Ban tổ chức và xác định chủ đề chương trình
Đầu tiên, Hiệu trưởng cần ra quyết định thành lập Ban tổ chức bao gồm: Ban giám hiệu, Bí thư Đoàn thanh niên, Tổng phụ trách Đội và các Tổ trưởng chuyên môn (Toán – Lý – Hóa – Sinh – Tin).
- Xác định chủ đề: Chủ đề nên gần gũi và có tính thời sự. Ví dụ: “STEM và cuộc sống xanh”, “Học sinh THCS với cách mạng 4.0”.
- Xác định mục tiêu: Số lượng sản phẩm dự kiến, số lượng học sinh tham gia và kết quả đầu ra cần đạt được.
2.2. Bước 2: Xây dựng kế hoạch chi tiết và dự trù chi phí
Một bản kế hoạch chuẩn SEO và chuẩn chuyên môn cần bám sát Công văn 5512/BGDĐT. Tại đây, BTC cần làm rõ:
- Nội dung hoạt động: Thi trưng bày sản phẩm, thi đấu kỹ thuật hay workshop trải nghiệm.
- Thời gian và địa điểm: Thường tổ chức vào cuối học kỳ 1 hoặc tháng thanh niên (tháng 3).
- Dự trù ngân sách: Chi phí in ấn băng rôn, thuê âm thanh, mua nguyên vật liệu cho các trạm trải nghiệm và cơ cấu giải thưởng.
2.3. Bước 3: Phát động cuộc thi và hướng dẫn học sinh triển khai
Đây là giai đoạn “giữ lửa” cho ngày hội. Nhà trường cần:
- Tổ chức lễ phát động: Kêu gọi học sinh đăng ký ý tưởng theo đơn vị lớp hoặc câu lạc bộ.
- Phân công giáo viên hướng dẫn: Mỗi dự án cần có một giáo viên bảo trợ để định hướng về kiến thức khoa học và đảm bảo tính an toàn.
- Theo dõi tiến độ: Kiểm tra sản phẩm định kỳ mỗi tuần một lần để hỗ trợ kịp thời các nhóm gặp khó khăn về kỹ thuật.
2.4. Bước 4: Triển khai tổ chức sự kiện Ngày hội STEM
Vào ngày diễn ra sự kiện, các hoạt động cần được điều phối nhịp nhàng:
- Khai mạc: Ngắn gọn, súc tích, tránh rườm rà. Nên có một tiết mục “biểu diễn khoa học” (Science Show) để gây ấn tượng mạnh ngay từ đầu.
- Hoạt động trưng bày: Các gian hàng được bố trí theo khu vực khối lớp. Ban giám khảo sẽ đi từng gian hàng để chấm điểm dựa trên tiêu chí: tính sáng tạo, tính khoa học và khả năng thuyết trình của học sinh.
- Hoạt động thi đấu: Tổ chức song song các cuộc thi vận động như bắn tên lửa nước hoặc đua xe robot để duy trì không khí sôi nổi.
2.5. Bước 5: Tổng kết, đánh giá và lưu trữ truyền thông
Sau khi ngày hội kết thúc, BTC cần thực hiện:
- Trao giải: Vinh danh các cá nhân, tập thể có sản phẩm xuất sắc. Đừng quên các giải phụ như “Ý tưởng triển vọng” hay “Gian hàng được yêu thích nhất”.
- Họp rút kinh nghiệm: Đánh giá những mặt làm được và những điểm cần cải thiện cho năm sau.
- Truyền thông sau sự kiện: Biên tập hình ảnh, video chất lượng cao để đăng lên website nhà trường, tạo kho tư liệu cho hồ sơ thi đua của trường.
3. Top các ý tưởng hoạt động hấp dẫn cho ngày hội STEM tại trường THCS
Dưới đây là bảng tổng hợp các hoạt động dễ triển khai nhưng thu hút, bổ ích với học sinh cấp 2:
| Hoạt động | Khối lớp phù hợp | Kiến thức trọng tâm |
| Tên lửa nước tầm xa | Khối 7, 8, 9 | Áp suất, chuyển động phản lực (Vật lý) |
| Cầu chịu lực (Bridge Building) | Tất cả | Cấu trúc hình học, lực nén (Toán, Kỹ thuật) |
| Chế tạo Robot/Xe điều khiển | Khối 8, 9 | Lập trình, mạch điện đơn giản (Tin học) |
| Hệ thống tưới cây tự động | Khối 6, 7 | Cảm biến độ ẩm, chu trình nước (Sinh, Công nghệ) |
| Chế tạo xà phòng/Nến thơm | Tất cả | Phản ứng hóa học, tinh dầu (Hóa học) |
4. Lưu ý quan trọng khi tổ chức ngày hội STEM cho trường THCS
Dựa trên kinh nghiệm thực tế từ nhiều trường, thầy cô cần chú ý các điểm sau:
- An toàn cháy nổ và hóa chất: Tuyệt đối không để học sinh tự ý thực hiện các thí nghiệm nguy hiểm mà không có sự giám sát của giáo viên.
- Tránh “bệnh hình thức”: Hãy ưu tiên các sản phẩm do chính tay học sinh làm từ vật liệu tái chế, thay vì các mô hình mua sẵn đắt tiền nhưng các em không hiểu nguyên lý.
- Phân bổ thời gian hợp lý: Nên tổ chức vào ngày nghỉ hoặc lồng ghép vào tiết sinh hoạt dưới cờ để tránh ảnh hưởng đến chương trình học chính khóa.
Tìm hiểu thêm: Các Lỗi Thường Gặp Khi Tổ Chức Hoạt Động STEM Ở THCS
Kết luận:
Tổ chức Ngày hội STEM cho trường THCS thành công không chỉ nằm ở những sản phẩm hoành tráng mà ở nụ cười và ánh mắt say mê khoa học của các em học sinh. Hy vọng những chia sẻ trên, inteX giúp thầy cô tự tin hơn trong việc lập kế hoạch.
